ఇస్కో దేఖియే! మర్ గయా హై... ఔర్ చల్ రహా హై [అతన్ని చూడండి! చచ్చిపోయాడు, కానీ నడుస్తున్నాడు].”
ఈమధ్య అమిత్ మరాండీకి కొన్ని నవ్వులు ఎదురవుతున్నాయి. ఈరోజు కూడా అంతకంటే భిన్నంగా ఏమీ లేదు. తనను చూసి నవ్వుతోన్న అర డజను మంది తోటి గ్రామస్తులవైపు చూస్తూ ఆయన మచాన్ (వెదురుతో చేసిన బల్ల వంటిది) వైపు నడుస్తున్నారు.
32 ఏళ్ళ ఆ సంథాల్ అదివాసీ కూడా వారి నవ్వులతో జతకలిపారు, కానీ అంతలోనే ఆయన ముఖకవళికలు మారిపోయాయి. "దేఖ్లీజియే, హమ్ జిందా హైఁ లేకిన్ హమ్కో మార్ దియా హై [నన్ను చూడండి, నేను బతికే ఉన్నాను, కానీ చచ్చిపోయినట్టుగా ప్రకటించారు]."
బిహార్లోని లోహ్సింఘనా గ్రామానికి చెందిన ఈ దినసరి కూలీ ఇటీవల మరణించిన వోటర్ల జాబితాలో తన పేరు చోటు చేసుకోవటం గురించి ప్రస్తావిస్తున్నారు. ఈ హానికరమైన ఫలితాలనిచ్చే జాబితాను స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR) వోటర్ల పేర్ల నమోదు సమయంలో తయారుచేశారు. రాష్ట్రంలో అనర్హులైన వోటర్లను వోటర్ల జాబితా నుండి తొలగించడానికి ఎన్నికల కమిషన్ ఈ కసరత్తును చేపట్టింది. కానీ ఇక్కడి లోవా టోలాలో అర్హులైన అనేకమంది ఆదివాసీ వోటర్లను 'చంపేశారు'. అమిత్ పేరు జాబితాలో ఉందని నేను స్థానిక వర్గాలకు ఫోన్ ద్వారా తెలియజేశాను.
తొలగించిన వోటర్ల జాబితాలో తన పేరు ఉందని తెలిసి ఆయన బాధపడ్డారు: “బురా తో లగ్తా హై నా [నాకు ఖచ్చితంగా బాధగా ఉంటుంది కదా].”
మధ్యాహ్నం 12 గంటల ప్రాంతంలో, 223వ నంబరు బూత్లో తొలగించబడిన వోటర్ల జాబితాతో నేను లోవా టోలా అనే ఆదివాసీ పల్లెలో ఉన్నాను. ఎన్నికల కమిషన్ వెబ్సైట్లో తొలగించబడిన వోటర్ల జాబితా కోసం యాదృచ్ఛికంగా తనిఖీ చేస్తున్నప్పుడు నాకు ఈ గ్రామం కనిపించింది. ఆ విధంగా నేను లోహ్సింఘనా గ్రామంలోని 223వ బూత్ను చూశాను, అక్కడ చాలామంది ఆదివాసుల పేర్లు తొలగించబడ్డాయి.
లోవా టోలా అనేది ఒక సంథాల్ ఆదివాసుల పల్లె. దీనికి ఆ పేరు ఒక చెట్టు నుండి వచ్చింది. దూమర్ లేదా గుల్లర్ (క్లస్టర్ ఫిగ్ - మేడి) చెట్టును సంథాలీలో 'లోవా' అని పిలుస్తారు. భారతదేశంలో దాదాపు 74 లక్షల మంది మాట్లాడే ఆస్ట్రో-ఆసియాటిక్ భాష సంథాలీ.
తమ గ్రామం లేదా టోలాలో ఒకప్పుడు ఒక పెద్ద మేడి చెట్టు ఉండేదని, అదే ఎక్కువగా మట్టి, గడ్డితో కట్టిన ఇళ్ళు ఉన్న ఈ సంథాలీ గ్రామానికి గుర్తింపుగా మారిందని స్థానికులు చెబుతారు. చాలామంది సంథాలీ ప్రజల సగటు ఆదాయం నెలకు సుమారు రూ. 6,000 లేదా అంతకంటే తక్కువ అని 2022-2023లో జరిగిన బిహార్ కుల గణన తెలిపింది. ఐదుగురు సంథాల్ ఆదివాసీలలో ఒకరు వ్యవసాయంలో చిన్న లేదా కౌలు రైతులుగా పనిచేస్తున్నారు. మిగిలిన అమిత్ వంటివారు కూలి పనులు చేస్తారు. అమిత్ పట్నాలో డ్రైవర్గా పనిచేస్తున్నారు.





















